Style, sposoby i strategie radzenia sobie ze stresem

Napisany przez: Romuald Korach, arkconsulting.com.pl

Katalog stylów i strategii

Styl radzenia sobie ze stresem to cecha osobowościowa, charakterystyczny dla jednostki repertuar zachowań w sytuacjach stresu – tendencja częściowo wrodzona, a częściowo nabyta, wyuczona. Styl ten to pewien zbiór wzorców zachowań, stosowanych nawykowo do podobnych do siebie sytuacji stresowych, a zatem w różnych sytuacjach dana osoba może nawykowo stosować różne strategie zachowania. Style radzenia sobie ze stresem są mierzone przy pomocy kwestionariuszy – testów psychologicznych.

Można wyróżnić dwa podstawowe, przeciwstawne style radzenia sobie ze stresem: konfrontacja z sytuacją stresową (poszukiwanie rozwiązań) lub unikanie jej na różne sposoby (zaprzeczanie, odwracanie uwagi).

Inny popularny podział wyróżnia trzy główne style radzenia sobie ze stresem: styl skoncentrowany na zadaniu (usunięciu przyczyny stresu), styl skoncentrowany na emocjach (rozładowaniu napięcia) i styl unikowy (tzw. czynności zastępcze oraz poszukiwanie towarzystwa). Dwa pierwsze style są bardzo podobne do funkcji radzenia sobie ze stresem. Do tych stylów można dodać poznawcze radzenie sobie ze stresem, czyli zmianę percepcji i znaczenia bodźców stresogennych. Ten rodzaj radzenia sobie jest związany głównie z funkcją rozładowania napięcia i można go traktować jako szczególny rodzaj stylu skoncentrowanego na emocjach.

Istnieje w zasadzie nieskończona liczba strategii czy sposobów radzenia sobie ze stresem. Można je podzielić na kilka dużych grup:

1. Konfrontacja z sytuacją stresową – aktywna zmiana sytuacji, planowanie i planowe rozwiązywanie problemu, poszukiwanie informacji, odłożenie innych spraw i zajęcie się problemem.

2. Rozładowanie lub łagodzenie napięcia – przy pomocy środków psychoaktywnych (zioła, farmaceutyki, alkohol, narkotyki), przez ćwiczenia relaksacyjne, śmiech, kontakt z naturą, śpiew, muzykę, wysiłek fizyczny, objadanie się, seks, kłótnię, krzyk itp.

3. Unikanie sytuacji stresowej – zaprzeczanie, ignorowanie stresora, dystansowanie się, ucieczka, marzenia na jawie, zasypianie.

4. Poszukiwanie pomocy u innych – uspokojenia się lub zapomnienia w towarzystwie, rady lub inspiracji do rozwiązania problemu.

5. Stosowanie określonej diety i/lub fizycznych warunków bytowania (nasłonecznienie, powietrze). To działanie spełnia funkcję profilaktyczną, zapobiega rozwojowi chorób oraz może pomóc zwalczyć stres dzięki „nabraniu sił witalnych”.

6. Akceptacja własnej straty, krzywdy, pogodzenie się z losem – pozytywne przewartościowanie, znalezienie sensu lub wyciągnięcie lekcji z własnej przegranej.

7. Sytuacja stresowa jako okazja do pognębienia się, pogłębienia autodestrukcji – branie winy na siebie, samoponiżanie się, dewaluowanie siebie i swoich osiągnięć.

8. Przetrzymanie stresu, przetrwanie – opanowanie własnych emocji, samokontrola, stoicyzm; niepoddawanie się impulsom i prowokacjom do emocjonalnego wybuchu.

9. Zaangażowanie religijne lub duchowe – może spełniać funkcję unikania sytuacji stresowej, przetrzymania stresu lub nawet rozładowania napięcia, ale może być również sposobem na „przerośnięcie” problemu, ujrzenie go z innej perspektywy.

Powyższe wyliczenie pokazuje, że niektóre ze strategii antystresowych stosowanych przez ludzi są szkodliwe lub nawet bardzo szkodliwe. Trzeba podkreślić, że nie ma strategii uniwersalnych, każda strategia bywa skuteczna tylko w pewnych sytuacjach i u pewnych osób. Najważniejszymi cechami przy radzeniu sobie ze stresem są właściwa ocena sytuacji i elastyczność działania, czyli umiejętność wyboru odpowiedniej strategii i zdolność do szybkiej zmiany strategii w zależności od zmieniających się warunków. W kolejnym numerze zajmiemy się technikami radzenia sobie ze stresem.

Stres zawsze wiąże się z zagrożeniem dla człowieka, z przeżywaniem lęku. Zagrożenie może być związane ze stratą, krzywdą lub poniesioną szkodą, wówczas człowiek lęka się z tego powodu, że czuje się opuszczony, słabszy lub biedniejszy. Lęk może dotyczyć bieżącej lub nadchodzącej sytuacji, a wówczas zagrożeniem jest ryzyko poniesienia szkody, krzywdy lub straty. Zagrożenie stanowią także zbyt duże wyzwania, którym człowiek może nie podołać, jeśli nie ma odpowiednich możliwości, a w takim wypadku mogą one spowodować jego osłabienie i stratę czasu. Zagrożeniem dla człowieka jest także zbyt duża frustracja – długotrwała niemożność zaspokojenia ważnych potrzeb lub osiągnięcia ważnych celów. W przypadku frustracji człowiek odczuwa raczej złość, a lęk często „ukrywa się” pod postacią zamartwiania się.

Źródło: Sekretariat 12/2010

Strona: [1] [2] 3

Powiązane wiadomości:

« wróć

Style, sposoby i strategie radzenia sobie ze stresem

Szkolenia

Oferty pracy